Pięć lat temu większość osób trafiających do gabinetu pytała: „A może da się to robić jakoś online?” Dziś częściej słyszę pytanie odwrotne: „Czy nie lepiej jednak przychodzić na żywo?” Terapia online z pandemicznego rozwiązania awaryjnego stała się stałym elementem polskiego krajobrazu psychoterapii — i w wielu przypadkach okazała się równie skuteczna co spotkania w gabinecie. W innych — wciąż nie. Wybór nie jest oczywisty i warto go świadomie przemyśleć.
Co mówią badania o skuteczności terapii online
Badania ostatnich kilku lat, w tym duże metaanalizy publikowane w pismach takich jak The Lancet Psychiatry, pokazują dość spójny obraz: w przypadku depresji o nasileniu łagodnym i umiarkowanym, zaburzeń lękowych, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych oraz problemów adaptacyjnych terapia prowadzona w formie video jest porównywalnie skuteczna do terapii stacjonarnej. To duża zmiana w stosunku do tego, w co wierzyliśmy jeszcze przed 2020 rokiem. Jednocześnie dla niektórych grup — pacjentów z zaburzeniami osobowości, ciężkimi zaburzeniami odżywiania, ryzykiem samobójczym, traumą złożoną — terapia stacjonarna pozostaje preferowanym formatem.
Kiedy online działa równie dobrze
Online sprawdza się znakomicie, jeśli macie stabilne miejsce w domu, w którym możecie zamknąć drzwi na pięćdziesiąt minut bez ryzyka, że ktoś wejdzie. Jeśli wasz problem mieści się w kategorii lęku, niepokoju, problemów w relacji, wypalenia zawodowego, kryzysu adaptacyjnego. Jeśli mieszkacie z dala od dużego miasta i lokalna oferta specjalistów jest ograniczona — bo wtedy online daje dostęp do terapeutów, których inaczej byście nie znaleźli. Wreszcie, jeśli macie napięty grafik i dojazdy do gabinetu odbierałyby wam zbyt dużo energii, żeby w ogóle wytrwać w terapii.
Kiedy lepiej iść do gabinetu
Stacjonarnie warto pracować, jeśli problem dotyczy ciała — silnych objawów lękowych z dusznościami, napadów paniki, zaburzeń odżywiania. Wtedy obecność terapeuty w tej samej przestrzeni, możliwość spokojnej obserwacji oddechu, postawy, mimiki bywa istotnym narzędziem pracy. Stacjonarnie pracujemy też zwykle przy traumie — bo dyskretne sygnały dysocjacji, zamierania, ucieczki bywają trudniejsze do uchwycenia przez kamerę. Także w pracy z dziećmi i nastolatkami gabinet daje przestrzeń, której ekran nie zastąpi. I jeszcze jedno: jeśli sam dom kojarzy wam się z trudnymi emocjami — bo to tam działa się większość trudnych doświadczeń — gabinet bywa jedynym miejscem, w którym da się o tym mówić.
Format hybrydowy — coraz częstsza odpowiedź
W praktyce coraz więcej pacjentów wybiera trzecią drogę. Pierwsze trzy, cztery sesje stacjonarnie, żeby zbudować relację z terapeutą, poczuć przestrzeń, ustalić cele. Potem przejście na format mieszany: większość spotkań online, raz na miesiąc lub dwa miesiące — w gabinecie. To rozwiązanie sprawdza się zwłaszcza u osób, które wcześniej miały już terapię stacjonarną i wracają do pracy po pewnej przerwie. Daje elastyczność, ale zachowuje to, co najcenniejsze — realny, fizyczny kontakt jako stały punkt odniesienia.
Praktyczne kryteria wyboru
Przed pierwszą sesją zadajcie sobie kilka pytań. Czy mam w domu miejsce, w którym mogę być sam i mówić swobodnie? Czy mój internet jest na tyle stabilny, że nie będę spędzał połowy sesji na sprawdzaniu kamery? Czy bardziej zależy mi na komforcie i braku dojazdów, czy na intensywnym, fizycznym kontakcie z drugą osobą? Czy moje trudności mieszczą się w obszarach, w których online działa, czy raczej w tych, w których lepiej się sprawdza gabinet? Nie ma jednej dobrej odpowiedzi dla wszystkich — jest dobra odpowiedź dla was, w waszej konkretnej sytuacji.
Najważniejsze, żeby zacząć. Dobry terapeuta — online czy stacjonarnie — po pierwszych dwóch, trzech sesjach pomoże wam zorientować się, czy wybrany format pasuje do tego, z czym przychodzicie. Jeśli nie pasuje, zmiana formy jest kwestią rozmowy, nie porażki. Liczy się to, że robicie krok — w stronę zdrowia, bliskości, równowagi, której wam dziś brakuje.
